MOJE DRZEWKO POMARAŃCZOWE, José Mauro de Vasconcelos

„Moje drzewko pomarańczowe” to książka, która rozrywa serce na kawałki. Boli już samo czytanie dedykacji:

„(...) Oraz pełen tęsknoty hołd dla mojego brata Luisa, króla Luisa, i mojej siostry Glorii; Luis zmarł, mając dwadzieścia lat, a Gloria w wieku dwudziestu czterech lat także uznała, że nie warto już żyć.

Jak zwykle wyrazy tęsknoty za Manuelem Valadaresem, który pokazał mi, kiedy miałem sześć lat, czym jest czułość...”.

Później zagłębiamy się w lekturze i odnajdujemy te same osoby na stronach książki i już wiemy, że cokolwiek przeczytamy, to ta historia, prawdziwa historia, nie będzie miała happy endu.

Zeze poznajemy, gdy ma prawie 6 lat. To niezwykle bystry, inteligentny chłopczyk pochodzący z wielodzietnej, biednej rodziny. Matka od szóstego roku życia pracuje w fabryce, nigdy nie nauczyła się czytać, ojciec jest bezrobotny. To nie jest rodzina z marginesu, to jest rodzina, której po prostu ciężko jest żyć. Momenty, w których jest czas na okazywanie uczuć są niezwykle rzadkie, nie jest to także czas Bożego Narodzenia, który jeszcze bardziej uwypukla tragiczną sytuację całej rodziny, jest czasem smutku i wyrzutów sumienia. W takiej rodzinie Zeze jest diamentem, doskonale uczy się w szkole, ma ogromne serce, w którym jest miejsce nie tylko dla małego braciszka Luisa, ale także dla brzydkiej nauczycielki czy biednej koleżanki z klasy, jeszcze biedniejszej od niego. Tej dobrej strony Zeze nie zauważa się w domu, tam widzi się tylko te chwile, kiedy różne psikusy podszeptuje mu diabełek. Cóż, gdzieś musi spożytkować swoją bujną wyobraźnię i ciekawość świata.

Jedynym ratunkiem dla niego jest świat marzeń, w którym buduje zoo, zwiedza Europę czy spotyka Indian i kowbojów. Jest też małe drzewko pomarańczowe, które Zeze dekoruje i które żyje jest jego najlepszym przyjacielem.

I wtedy pojawia się on - Manuel Valadares. Portugal. Najjaśniejszy promień w dzieciństwie Zeze...

„Moje drzewko pomarańczowe” to historia opowiedziana głosem małego chłopca, która trafia do serca. Puenta jest prosta. Dziecko może żyć bez nowych zabawek, pięknych ubrań i butów, ale nie może żyć bez miłości, czułości, chwili poświęconej tylko jemu. Bez nich odzierane jest z dzieciństwa, nie ma szans, aby rozkwitnąć. I żadne dziecko nie powinno tak cierpieć jak Zeze, który mówi:

„Wreszcie zrozumiałem, co to znaczy ból. Ból to wcale nie znaczy dostać lanie, aż się mdleje. Ani nie znaczy rozciąć sobie stopę odłamkiem szkła tak, że lekarz musi ją zszywać. Ból zaczyna się dopiero wtedy, kiedy boli nas calutkie serce i zdaje się nam, że zaraz przez to umrzemy, i na dodatek nie możemy nikomu zdradzić naszego sekretu. Ból sprawia, że nie chce nam się ruszać ani ręką, ani nogą ani nawet przekręcić głowy na poduszcze”.

To nie jest książka dla dzieci. To książka dla dorosłych. Ku przestrodze.

_________
José Mauro de Vasconcelos, Moje drzewko pomarańczowe, przeł. Helena Czajka, Wydawnictwo Muza, 2008, s. 192.

----------------------

Książkę przeczytałam w ramach wyzwania Literacka Ameryka Południowa, Z literą w tle, Z półki - 2013.