KAMIEŃ CIERPLIWOŚCI, ATIQ RAHIMI

Kamień cierpliwości to magiczny kamień, zwany również sange sabur. To kamień, który możemy położyć przed sobą, a potem powierzyć mu wszystkie smutki, cierpienia, wypłakać całą swoją żałość. Kamień wysłucha naszych sekretów i dopóki będzie trzymać je w tajemnicy, dopóty pewnego dnia  nie wybuchnie z przepełnienia. Wtedy uwolnimy się od wszystkich gnębiących nas zmartwień.

„Gdzieś w Afganistanie albo w innym miejscu” żyje kobieta, mężatka i matka dwójki dzieci. Nigdy nie poznamy imienia tej kobiety. Jakie to symboliczne! Niespokojny to czas, za oknem świszczą kule, słychać wybuchy i jęki rannych. W małym domku, ona- kobieta, opiekuje się mężem. Mąż stracił przytomność prawie trzy tygodnie temu, z powodu głupiego wypadku. Bohater, obrońca, chwała całej rodziny, zamiast walczyć z przeciwnikami, leży na materacu z kulą w potylicy. Nie mówi, nie rusza się, nie mruga, tylko oddycha. W rytm jego oddechów żyje jego żona, kobieta najbliższa, a jednak obca. Z dziesięciu lat małżeństwa spędzili razem trzy, a faktycznie blisko są dopiero od czasu jego wypadku. Afganka – muzułmanka, przez całe życie musiała milczeć, w pokorze znosić swoją dolę. Teraz, korzystając z okazji, wyznaje wszystkie swoje sekrety, wszystkie swoje winy. Jej tkwiący w śpiączce mąż jest jej sange sabur – kamieniem cierpliwości...

Niewielka powieść, a naszpikowana treścią. Ostatnio mam szczęście do krótkich, ale bardzo dobrze napisanych ksiazek. Tą czyta się jak sztukę teatralną, w rodzaju monodramatu. Krótkie, urywane zdania i równoważniki zdań mówią więcej niż wielokrotnie złożone zdania najeżone metaforami. Nie ma tu nadmiaru emocji, jest raczej chłodne przedstawienie rzeczywistości, co powoduje, że włos na karku się jeży. Dziwi mnie trochę język, którym posługuje się Afganka, ponieważ jest pełen wulgaryzmów. Czy rzeczywiscie miałaby odwagę tak bluźnić? Z drugiej strony, kiedy pomyślę o tylu latach upokorzenia, jakie przeżyła – jest dla mnie zrozumiały, tylko w ten sposób mogła dać upust nagromadzonym przez lata emocjom. Wiele jest takich szokujących momentów w książce, właściwie nie ma tabu, które nie zostało obalone. Muzułmanka, przedstawiona jest jak każda inna kobieta, która pragnie być kochana, szanowana, spełniona w każdym aspekcie życia, także seksualnym. I po raz pierwszy ma okazję o tym mówić. To książka, która pokazuje kobietę islamu z nieznanej nam strony, jednocześnie uwypukla zły, ograniczony świat, w jakim przychodzi jej żyć. Świat, w którym każdy dzień jest jest wewnętrzną walką, a zewnętrznym poddaniem się wszystkim religijnym nakazom i zakazom. Świat, na który się godzi, bo nie ma innego wyjścia.

„Kamień cierpliwości”  szokuje, wywołuje gniew, złość i rozgoryczenie. To książkowy manifest przeciwko przedmiotowemu traktowaniu kobiet w krajach islamskich. Jego surowość i rzeczowość poruszyła mnie najbardziej. Dobra i ważna książka.

______________

Atiq Rahimi, Kamień cierpliwości, przeł. Magdalena Kamińska-Maurugeon, Wydawnictwo Literackie,  2009, s. 149.

Pierwsze zdanie: "Pokój jest mały"
Ostatnie zdanie: "Zrywa się wiatr i spłoszone wędrowne ptaki krążą nad jej ciałem"

--------------------

Książkę przeczytałam w ramach wyzwania Z literą w tle, Z półki - 2013, Pochłaniam strony, bo kocham tomy, Trójka e-pik.