DZIONEK SATYRYKA, STEFANIA GRODZIEŃSKA

„Dzionek Satyryka Stefanii Grodzieńskiej po raz pierwszy został wydany w 1953 roku w nakładzie 8160 egzemplarzy i jeden takowy posiadam. Uwielbiam humor pani Stefanii, toteż do lektury zabrałam się po pierwsze niemal z czułością, głaszcząc pożółkle strony, a po drugie z nastawieniem na sporą dawkę smakowitego humoru.  W „Coś w rodzaju wstępu” autorka w odpowiedzi pewnemu znajomemu, który czytając utwór satyryczny wykrywający jakąś bolączkę dziwi się, że „to puścili”, pisze:

„Krytykuje ten, kto życzy dobrze... Czyli ten, kto chciałby widzieć rezultaty, pozytywne rezultaty swej krytyki”. I tej krytyki naszych polskich, ludzkich przywar nam nie szczędzi. Tytuły poszczególnych felietonów można podejrzeć na Biblionetce. Pani Stefańska zabiera nas do biur, na zebrania związkowe, do baru, na wczasy, ale także na własne, artystyczne podwórko. Wszystko z właściwą jej elegancją, czasami bardzo ironicznie-satyrycznie, ale zawsze z wielkim smakiem. Wyśmiewa nasze polskie słabości, małostkowość, zapatrzenie w siebie, a większość z tych opowieści po zmienieniu kilku szczegółów można byłoby odnieść i do czasów obecnych.  Moj ulubione felietony to „Dziura w moście”, „Wokulski” oraz ta, którą umieszczam poniżej. To obrazek, który często widzę w restauracjach, u znajomych, na piknikach, ciągle, niestety aktualny, poza drobnymi szczegółami.

Na uwagę zasługują genialne rysunki Gwidona Miklaszewskiego, które świetnie obrazują treść książki i bawią tak samo, jak sam tekst.

„Dzionek satyryka” podobał mi się bardzo, na koniec zostawiam tekst królowej satyry, który mówi więcej, niż tych moich kilka niezgrabnych słów.

Z    U     P    K    A

Osoby:

KRYSIA

MAMA KRYSI

TEN PAN

TA PANI

TAMTEN PAN

TAMTA PANI

KTOŚ I WSZYSCY NIEWINNI WCZASOWICZE

Rzecz dzieje się w domu wczasowym podczas obiadu

MAMA: Zjedz Krysiu, tę zupkę.

KRYSIA: Nie chcę zupki.

MAMA: Zjedz, dobra zupka.

KRYSIA: Nie chcę zupki.

MAMA: Jak mama każe, to grzeczne dziecko je zupkę.

KRYSIA: Nie chcę zupki.

MAMA: Krysia pokaże wszystkim, jaka grzeczna. Proszę, niech wszyscy popatrzą, jak ona je zupkę.

W s z y s c y przerywają jedzenie i rozmowy. Patrzą.

KRYSIA: Nie chcę zupki.

MAMA: Ona żartuje. Wszyscy myślą, że Krysia nie zje zupki, prawda?

W s z y s c y przerywają jedzenie i rozmowę. Zaprzeczają bez przekonania.

KRYSIA: Nie chcę zupki.

MAMA: Mama ci opowie bajeczkę. Raz był jeden chłopczyk, co zawsze grzecznie jadł zupkę.

KRYSIA: Nie chcę zupki.

MAMA: Jak nie zjesz, to ci ten pan zje. Prawda, pan zje Krysi zupkę?

 T e n  p a n przerywa jedzenie i rozmowę. Potakuje kwaśno.

KRYSIA: Nie chcę zupki.

MAMA: A ta pani zabierze twoja zupkę dla pieska. Tu jest taki piesek. Prawda, że pani zabierze zupkę Krysi dla pieska?

T a  p a n i przerywa jedzenie i rozmowę. Potakuje kwaśno.

KRYSIA: Nie chcę zupki.

MAMA: A tamten pan niedobry, zbije cię, jak nie zjesz zupki. Prawda, że pan zbije Krysię?

T a m t e n  p a n przerywa jedzenie i rozmowę. Potakuje z zapałem.

KRYSIA: Nie chcę zupki.

MAMA: Tamta pani bardzo zła. Wyrzuci cię z jadalni, jak nie zjesz zupki. Prawda, że pani wyrzuci Krysię?

T a m t a  p a n i przerywa jedzenie i rozmowę. Potakuje z całego serca.

KRYSIA: Nie chcę zupki.

K t o ś wybiega z jadalni wyjąc.

W s z y s c y pospiesznie kończą obiad i opuszczają jadalnię pod niemiłym wrażeniem.

MAMA: Zjesz zupkę, nic ci nie pomoże, zjesz.

KRYSIA: Nie chcę zupki.

MAMA: No, jak nie chcesz, to nie jedz. Moje biedactwo. Chodź, mama da cukierka.

_____________

Stefania Grodzieńska, Dzionek satyryka, ilustracje i opracowanie graficzne Gwidon Miklaszewski, Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik, Warszawa 1953, s.143.

-----------------------

Książkę przeczytałam w ramach wyzwania Pochłaniam strony bo kocham tomy, Polacy nie gęsi, Z literą w tle.